زندگینامه و دانلود کتاب‌های محمد قاضی

۱۲ مرداد ۱۲۹۲ تا ۲۴ دی ۱۳۷۶ - ایرانی

مترجم برجسته ایرانی، و مترجم آثاری چون دن کیشوت و زوربای یونانی و شازده کوچولو به زبان فارسی است.

عکس محمد قاضی

زندگی نامه محمد قاضی

محمد قاضی فرزند میرزاعبدالخالق قاضی در ۱۲ مرداد ۱۲۹۲ در شهر مهاباد در استان آذربایجان غربی ایران به دنیا آمد. وی در کتاب سرگذشت خود به نام خاطرات یک مترجم می‌نویسد: پدر من ابتدا یک فررند به نام محمد داشت که فوت کرد، سپس یک دختر داشت، آن هم فوت کرد، خداوند پسر دیگری به پدر و مادرم داد و به دلیل اینکه پدرم به نام محمد علاقه داشت نام این کودک را نیز محمد گذاشت، اما این محمد ثانی هم بعد از مدتی فوت کرد. اما پدرم دست از تلاش برنداشت و دوباره صاحب فرزند پسر دیگری شد و نام وی را نیز محمد گذاشت. این محمد ثالث من هستم و خدا رحم کرد که شهید ثالث نشدم. میرزاعبدالخالق امام جمعه مهاباد بود. محمد قاضی آموختن زبان فرانسه را در مهاباد نزد حسین حزنی مکریانی (گیو مکریانی) آغاز کرد.

قاضی در سال ۱۳۰۸ با کمک عموی خود میرزاجواد قاضی که از آلمان دیپلم حقوق گرفته بود و در وزارت دادگستری کار می‌کرد، به تهران آمد و در سال ۱۳۱۵ از دارالفنون در رشته ادبی دیپلم گرفت. در سال ۱۳۱۸ دورهٔ دانشکده حقوق دانشگاه تهران را در رشتهٔ قضایی به پایان برد. او در طول این دوران همیشه جزو بهترین شاگردان زبان فرانسه بود. از سال ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۰ دورهٔ خدمت نظام را با درجهٔ ستوان دومی در دادرسی ارتش گذراند.

محمد قاضی در مهر ۱۳۲۰ به استخدام وزارت دارایی درآمد. در سال ۱۳۵۵ از خدمت دولتی بازنشسته شد. وی از اعضای حزب توده ایران بود، و به عقاید خویش وفادار ماند.

از ابتدای دههٔ ۱۳۲۰ با ترجمهٔ اثری کوچک از ویکتور هوگو به نام «کلود ولگرد»، نخستین قدم را در راه ترجمه برداشت و پس از آن ۱۰ سال ترجمه را کنار گذاشت. در سال ۱۳۲۹ پس از صرف یک سال‌و نیم وقت برای ترجمهٔ جزیره پنگوئن‌ها اثر آناتول فرانس، به‌زحمت توانست ناشری برای این کتاب پیدا کند، اما سه سال بعد که این اثر انتشار یافت، به دلیل شیوایی و روانی و موضوع متفاوت کتاب، آناتول فرانس از ردیف نویسندگان بی‌بازار که کتابشان را در انبار کتاب‌فروشان در ایران خاک می‌خورد به درآمد. در این باره نجف دریابندری در روزنامه اطلاعات مطلبی با عنوان «مترجمی که آناتول فرانس را نجات داد» نوشت. در سال ۱۳۳۳ کتاب «شازده کوچولو» نوشتهٔ سنت اگزوپری را ترجمه کرد که بارها تجدید چاپ شد. محمد قاضی با ترجمهٔ دورهٔ کامل «دن کیشوت» اثر سروانتس در سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۳۷ جایزهٔ بهترین ترجمهٔ سال را از دانشگاه تهران دریافت کرد.

محمد قاضی پس از بازنشستگی به فعالیت در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پرداخت که حاصل این دوره ترجمهٔ کتاب‌های «باخانمان» از هکتور مالو، «ماجراجوی جوان» از ژاک ژروند و «زوربای یونانی» از نیکوس کازانتزاکیس است.

محمد قاضی در ۱۳۵۴ به بیماری سرطان حنجره دچار شد و هنگامی که برای معالجه به آلمان رفت، بیماری تارهای صوتی و نای او را گرفته بود و پس از جراحی، به‌علت از دست دادن تارهای صوتی، دیگر نمی‌توانست سخن بگوید و از دستگاهی استفاده می‌کرد که صدایی ویژه تولید می‌کرد. با این حال کار ترجمه را ادامه داد، و ترجمه‌های جدیدی از او تا آخرین سال حیاتش انتشار می‌یافت. وی ۵۰ سال ترجمه کرد و نوشت و نتیجه تلاش او ۶۸ اثر اعم از ترجمه ادبی و آثار خود او به زبان فارسی است.

از آثار مهم ترجمه‌شده توسط او می‌توان به «دن کیشوت» اثر سروانتس، «نان و شراب» اثر اینیاتسیو سیلونه، «آزادی یا مرگ»، و «در زیر یوغ» نام برد. وی بیشتر از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه می‌کرد. او در مقدمه کتاب زوربای یونانی، خود را «زوربای ایرانی» نامیده‌است.

خودش می‌گوید: «من زوربای ایرانی هستم.»

محمد قاضی در سحرگاه چهارشنبه ۲۴ دی ۱۳۷۶ در ۸۴ سالگی در تهران درگذشت. همسر وی، «ایران» پیش از او درگذشته بود. محمد قاضی در شهر زادگاه خود مهاباد به خاک سپرده شد.

در فروردین ۱۳۸۶ خورشیدی در کوی دانشگاه مهاباد از مجسّمه محمد قاضی به بالای چهار متر ساختهٔ هادی ضیاءالدّینی پرده‌برداری شد.

نوشته‌ها

برخی از کتاب‌های قاضی از این قرار است:

کتاب‌شناسی
نام نویسنده مترجم ناشر فارسی سال انتشار فارسی توضیحات
سناریوی دن کیشوت میگل سروانتس Yes   ۱۳۱۹ و ۱۳۳۶ دو جلدی (چاپ چهارم)
کلود ولگرد ویکتور هوگو Yes   ۱۳۱۹ چاپ هشتم
سپیددندان جک لندن Yes   ۱۳۳۱ چاپ دهم
جزیره پنگوئن‌ها آناتول فرانس Yes   ۱۳۳۲ چاپ ششم
در آغوش خانواده هکتور مالو Yes   ۱۳۳۴ چاپ چهارم
شاهزاده و گدا مارک تواین Yes   ۱۳۳۴ چاپ هشتم
شازده کوچولو آنتوان دو سنت‌اگزوپری Yes   ۱۳۳۵ چاپ دهم
ساده دل ولتر Yes   ۱۳۳۵ چاپ پنجم
مادام بوواری گوستاو فلوبر Yes   ۱۳۴۱ چاپ چهارم
نان و شراب اینیاتسیو سیلونه Yes   ۱۳۴۵ چاپ پنجم
نظری به طبیعت و اسرار آن لئون برتون Yes   ۱۳۳۵ چاپ دوم
آخرین روز یک محکوم ویکتور هوگو Yes   ۱۳۳۴ چاپ هشتم
تاریک‌ترین زندان ایوان اولبرخت Yes   ۱۳۳۷ چاپ چهارم
نیه توچکا فئودور داستایوسکی Yes   ۱۳۳۸ چاپ چهارم
مهاتما گاندی رومن رولان Yes   ۱۳۴۳ چاپ پنجم
دوریت کوچک چارلز دیکنز Yes   ۱۳۴۳ چاپ سوم
طلا بلز ساندرار Yes   ۱۳۴۳ چاپ دوم
مرده ریگ گی دو موپاسان Yes   ۱۳۴۵  
تپلی گی دو موپاسان Yes   ۱۳۴۶ که مکمل مرده ریگ است، چاپ ششم
مادر پرل باک Yes   ۱۳۴۵ چاپ ششم
دکتر کنوک ژول رومن Yes   ۱۳۴۵ چاپ چهارم
آدم‌ها و خرچنگ‌ها خوزه دو کاسترو Yes   ۱۳۴۶ چاپ پنجم
آزادی یا مرگ نیکوس کازانتزاکیس Yes   ۱۳۴۸ چاپ ششم
درباره مفهوم انجیل‌ها کری ولف Yes   ۱۳۴۷ چاپ پنجم
ناپلئون تارله Yes   ۱۳۴۹ چاپ چهارم
مسیح باز مصلوب نیکوس کازانتزاکیس Yes   ۱۳۴۹ چاپ ششم
ایالات نامتحد ولادیمیر پوزنر Yes   ۱۳۵۱ چاپ چهارم
بردگان سیاه کایل آنستوت Yes   ۱۳۵۱ چاپ دوم
ماجرای یک پیشوای شهید اینیاتسیو سیلونه Yes انتشارات نیل
انتشارات فرهنگ جاوید
۱۳۵۲ چاپ اوّل با نام ماجرای یک مسیحی فقیر
سرمایه‌داری آمریکا ماریان دوبوزی Yes   ۱۳۵۲ چاپ اول
ماجراجوی جوان ژاک سروون Yes   ۱۳۵۲ چاپ پنجم برای نوجوانان
پولینا چشم و چراغ کوهپایه آناماریا ماتوته Yes   ۱۳۵۳ چاپ هفتم برای نوجوانان
داستان کودکی من چارلی چاپلین Yes   ۱۳۳۵ چاپ دوم برای نوجوانان
فاجعه سرخپوستان آمریکا دی براون Yes   ۱۳۵۳ چاپ دوم
باخانمان هکتور مالو Yes   ۱۳۵۶ چاپ سوم
قربانی کورتزیو مالاپارته Yes   ۱۳۵۶ چاپ سوم
سگ کینه‌توز آلبرتو واسکز فیگه‌رو Yes   ۱۳۵۶ چاپ دوم
بی ریشه   Yes   ۱۳۵۶ مجموعه داستان، چاپ اول
زن نانوا مارسل پانیول Yes   ۱۳۵۶ چاپ دوم
قلعه مالویل روبر مرل Yes   ۱۳۵۶ چاپ اول
زوربای یونانی نیکوس کازانتزاکیس Yes   ۱۳۵۷ چاپ اول
بیست کشور آمریکای لاتین مارسل نیدرگانگ Yes   ۱۳۵۶ چاپ دوم در سه جلد
درد ملت ابراهیم احمد Yes   ۱۳۵۸ ترجمه از کردی به فارسی با همکاری احمد قاضی از رمان کُردی ژانی گَل (درد ملت)، چاپ اول
کمون پاریس دانشمندان شوروی Yes   ۱۳۵۹ چاپ اول
پنج قصه از هانس کریستیان آندرسن هانس کریستیان آندرسن Yes   ۱۳۵۸ چاپ اول برای نوجوانان
در نبردی مشکوک جان اشتاین بک Yes   ۱۳۶۰ چاپ دوم
مادر ماکسیم گورکی Yes   ۱۳۶۱ چاپ اول
زمین و زمان آولکوف Yes انتشارات علمی ۱۳۶۱ چاپ اول
کلیم سامگین ماکسیم گورکی Yes   ۱۳۶۱ چاپ اول در چهار جلد
عروج جرزی کوزینسکی Yes   ۱۳۶۳ ترجمه با همکاری غلامحسین میرزاصالح، چاپ اول
در زیر یوغ ایوان وازوف Yes   ۱۳۶۲ چاپ اول
کرد و کردستان واسیلی نیکیتین Yes      
حلقه سوم کوستاس تاکتیس Yes   ۱۳۶۳ چاپ اول
دکامرون بوکاچیو Yes     دو جلد
پسرک روزنامه فروش هانس دومینیک Yes      
چهل روز موسی داغ فرانتس ورفل Yes   ۱۳۷۳  
صلاح‌الدین ایوبی آلبر شاندور Yes      
تاریخ ارمنستان   Yes      
تاریخ مردمی آمریکا هاروی واسرمن Yes      
خداحافظ گری کوپر رومن گاری Yes      
سمرقند   Yes      
غروب فرشتگان پاسکال چاکماکیان Yes      
کوروش کبیر آلبر شاندور Yes      
خاطرات یک مترجم Yes        
سرگذشت ترجمه‌های من Yes        
زارا، عشق چوپان Yes

 

۱